Trong thực tiễn doanh nghiệp, không ít trường hợp điều khoản trọng tài bị tuyên vô hiệu chỉ vì soạn thảo chưa đúng hoặc thiếu rõ ràng. Điều này khiến tranh chấp buộc phải giải quyết tại Tòa án, làm mất đi lợi thế về thời gian và bảo mật vốn có của trọng tài.
Vì vậy, việc nắm rõ các điều kiện để thỏa thuận trọng tài thương mại có hiệu lực là yếu tố then chốt ngay từ giai đoạn ký kết hợp đồng.
1. Thoả thuận trọng tài là gì?
Căn cứ khoản 2 Điều 3 Luật Trọng tài thương mại 2010, thoả thuận trọng tài là thỏa thuận giữa các bên về việc giải quyết bằng Trọng tài tranh chấp có thể phát sinh hoặc đã phát sinh.
Lưu ý rằng, chỉ khi có thỏa thuận trọng tài hợp lệ thì tranh chấp mới được giải quyết bằng trọng tài. Nếu thỏa thuận không tồn tại hoặc vô hiệu, Tòa án sẽ là cơ quan có thẩm quyền mặc định.
Vậy cần tuân thủ những nguyên tắc gì trong thỏa thuận trọng tài thương mại để thoả thuận đó có hiệu lực?
2. Những trường hợp thỏa thuận trọng tài thương mại vô hiệu
Dựa vào Điều 18 Luật Trọng tài thương mại 2010, thoả thuận trọng tài sẽ vô hiệu nếu thuộc một trong những trường hợp tại Điều 18 và được quy định chi tiết tại Điều 3 Nghị quyết 01/2014/NQ-HĐTP, cụ thể:
- Tranh chấp không thuộc thẩm quyền của trọng tài;
- Người xác lập thoả thuận trọng tài không có thẩm quyền;
- Người xác lập thoả thuận trọng tài không có năng lực hành vi dân sự;
- Thỏa thuận không được xác lập dưới dạng văn bản hợp lệ;
- Một trong các bên bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép khi ký kết;
- Nội dung của thỏa thuận trọng tài vi phạm điều cấm của pháp luật.
Có thể thấy, để một thỏa thuận trọng tài thương mại có hiệu lực, doanh nghiệp không chỉ cần xác lập đúng hình thức mà còn phải đảm bảo đầy đủ các điều kiện về chủ thể, nội dung, thẩm quyền ký kết và tính hợp pháp. Chỉ một sai sót nhỏ trong quá trình soạn thảo, như điều khoản không rõ ràng hoặc người ký không đúng thẩm quyền, cũng có thể khiến thỏa thuận trọng tài bị vô hiệu hoặc không thể áp dụng khi tranh chấp phát sinh.
Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp thường tập trung vào các điều khoản thương mại như giá trị hợp đồng, phương thức thanh toán hay thời hạn thực hiện mà chưa chú trọng đúng mức đến điều khoản giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, đây lại là điều khoản có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp khi xảy ra mâu thuẫn giữa các bên.
Do đó, việc tuân thủ đúng các nguyên tắc trong thỏa thuận trọng tài thương mại không chỉ giúp đảm bảo hiệu lực pháp lý của điều khoản trọng tài mà còn góp phần hạn chế rủi ro, tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp trong hoạt động kinh doanh.
3. Một số lưu ý khi soạn thảo thỏa thuận trọng tài thương mại
Để thỏa thuận trọng tài có hiệu lực và dễ áp dụng trên thực tế, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý trong quá trình soạn thảo điều khoản trọng tài trong hợp đồng.
Trước hết, nội dung thỏa thuận cần được quy định rõ ràng và cụ thể, tránh sử dụng các cụm từ mơ hồ như “giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền” hoặc “trọng tài hoặc Tòa án”. Những cách ghi này dễ dẫn đến tranh chấp về thẩm quyền giải quyết và có thể khiến điều khoản bị vô hiệu. Ngoài ra cần lưu ý, đối với tranh chấp không có yếu tố nước ngoài, ngôn ngữ sử dụng trong tố tụng trọng tài là tiếng Việt, trừ trường hợp tranh chấp mà ít nhất một bên là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Đối với tranh chấp có yếu tố nước ngoài, ngôn ngữ sử dụng trong tố tụng trọng tài do các bên thỏa thuận.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên xác định cụ thể:
- Trung tâm trọng tài được lựa chọn;
- Hình thức trọng tài thương mại áp dụng;
- Số lượng trọng tài viên;
- Địa điểm giải quyết tranh chấp.
Ngoài ra, cần kiểm tra kỹ thẩm quyền của người ký hợp đồng để đảm bảo điều khoản trọng tài được xác lập hợp pháp. Một điều khoản trọng tài rõ ràng ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí và hạn chế rủi ro khi tranh chấp phát sinh.
4. Dịch vụ tư vấn trọng tài thương mại tại Công ty Luật Phong Gia:
Đội ngũ luật sư doanh nghiệp giỏi chuyên môn cung cấp cho khách hàng các dịch vụ liên quan trọng tài thương mại như sau:
- Tư vấn quy định pháp luật theo Luật;
- Soạn thảo & rà soát điều khoản trọng tài trong hợp đồng;
- Tư vấn lựa chọn hình thức phù hợp;
- Chuẩn bị hồ sơ, thu thập chứng cứ, xây dựng phương án giải quyết tranh chấp;
- Đại diện làm việc với các trung tâm như Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam;
- Bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp trong suốt quá trình tố tụng;
- Hỗ trợ thi hành phán quyết trọng tài, hạn chế rủi ro pháp lý.
5. Thông tin liên hệ:
Trên đây là toàn bộ nội dung tư vấn của chúng tôi về các quy định liên quan đến vấn đề nêu trên. Luật sư Phong Gia luôn sẵn sàng tiếp nhận những thắc mắc của Quý khách hàng. Để nhận được sự hỗ trợ tốt nhất, quý khách vui lòng liên hệ chúng tôi qua các nguồn sau:
- Địa chỉ: Số 29, Đường số 55, phường An Khánh, TP. Hồ Chí Minh
- Điện thoại: 0986027789
- Website: phonggialawfirm.com
- Email: luatphonggia@gmail.com
- Zalo OA: Luật Sư Phong Gia
- Fanpage: Công Ty Luật Phong Gia
*Lưu ý: Nội dung tư vấn trên đây chỉ mang tính tham khảo. Tùy từng thời điểm và đối tượng khác nhau mà nội dung tư vấn trên có thể sẽ không còn phù hợp. Mọi thắc mắc, góp ý xin vui lòng liên hệ chúng tôi.
