“Chào Luật sư, chồng tôi là con trai một của một gia đình danh gia vọng tộc. Anh ấy luôn mang áp lực phải đẻ được con trai để nối dõi tông đường. Hiện tại con đầu lòng của vợ chồng tôi là nữ, vì vậy anh ấy bắt tôi phải thực hiện rất nhiều thủ tục cúng bái để có thể có thể sinh con trai và còn bảo sẽ bắt em phá thai nếu xét nghiệm thấy em mang thai con gái. Tuy nhiên, theo tôi được biết thì không được phép lựa chọn giới tính của con khi sinh ra. Luật sư có thể tư vấn giúp tôi về vấn đề này được không ạ?”
Theo quy định tại Điều 10 Nghị định số 104/2003/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh dân số số 06/2003/PL-UBTVQH11 thì những hành vi lựa chọn giới tính thai nhi sau đây bị pháp luật nghiêm cấm:
- Tuyên truyền, phổ biến phương pháp tạo giới tính thai nhi dưới các hình thức: tổ chức nói chuyện, viết, dịch, nhân bản các loại sách, báo, tài liệu, tranh, ảnh, ghi hình, ghi âm; tàng trữ, lưu truyền tài liệu, phương tiện và các hình thức tuyên truyền, phổ biến khác về phương pháp tạo giới tính thai nhi.
- Chẩn đoán để lựa chọn giới tính thai nhi bằng các biện pháp: xác định qua triệu chứng, bắt mạch; xét nghiệm máu, gen, nước ối, tế bào; siêu âm, ….
- Loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính bằng các biện pháp phá thai, cung cấp, sử dụng các loại hóa chất, thuốc và các biện pháp khác.
Bên cạnh đó, cũng tại Nghị định số 104/2003/NĐ-CP, pháp luật Việt Nam nghiêm cấm các hành vi cản trở, cưỡng bức thực hiện kế hoạch hoá gia đình, bao gồm:
- Đe dọa, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; xâm phạm thân thể người sử dụng biện pháp tránh thai, người sinh toàn con trai hoặc toàn con gái.
- Ép buộc, áp đặt sử dụng biện pháp tránh thai, mang thai, sinh sớm, sinh dày, sinh nhiều con, sinh con trai, sinh con gái.
- Gây khó khăn cho người tự nguyện sử dụng biện pháp tránh thai.
Tại Điều 99 Nghị định số 117/2020/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế quy định về mức xử phát đối với các vi phạm về lựa chọn giới tính thai nhi cụ thể như sau:
- Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi đe dọa dùng vũ lực, uy hiếp tinh thần để ép buộc người khác phải áp dụng phương pháp để có được giới tính thai nhi theo ý muốn.
- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với hành vi dùng vũ lực ép buộc người khác phải áp dụng phương pháp để có được giới tính thai nhi theo ý muốn.
- Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:
- Chỉ định hoặc hướng dẫn sử dụng thuốc để có được giới tính thai nhi theo ý muốn;
- Cung cấp dụng cụ, thuốc, vật tư để có được giới tính thai nhi theo ý muốn;
- Nghiên cứu các phương pháp để có được giới tính thai nhi theo ý muốn, trừ trường hợp được pháp luật cho phép.
- Ngoài ra, các cơ sở khám chữa bệnh vi phạm có thể bị hính thức xử phạt bổ sung như đình chỉ hoạt động, tức giấy phép.
Cũng theo Nghị định số 117/2020/NĐ-CP của Chính phủ, tại Điều 100 quy định về mức xử phạt đối với hành vi loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính, trong đó:
- Phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi đe dọa dùng vũ lực, uy hiếp tinh thần để ép buộc người mang thai loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính.
- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 12.000.000 đồng đối với hành vi dùng vũ lực để ép buộc người mang thai phải loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính.
- Phạt tiền từ 12.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây: Cung cấp hóa chất, thuốc để loại bỏ thai nhi mà biết rõ người đang mang thai muốn loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính; Chỉ định hoặc hướng dẫn sử dụng hóa chất, thuốc hoặc các biện pháp khác để loại bỏ thai nhi mà biết rõ người đang mang thai muốn loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính.
- Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi phá thai mà biết rõ người đang mang thai muốn loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính.
Từ những quy định pháp luật như đã phân tích ở trên, có thể thấy, việc lựa chọn giới tính thai nhi là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Ngoài ra, Việt Nam là một trong những quốc gia đi đầu về bình đẳng giới, Luật Bình đẳng giới 2006 ghi nhận sự bình đẳng giữa giới tính nam và giới tính nữ trong xã hội. Mỗi trẻ em sinh ra đều là một mầm non tương lai của đất nước về sau, gia đình nhà trường và toàn xã hội cần phải tạo điều kiện cho sự phát triển toàn diện cả về thể chất và tinh thần của trẻ. Bên cạnh đó cần bài trừ những quan niệm đã lạc hậu, không còn phù hợp với xã hội hiện tại vì một xã hội ngày càng văn minh và phát triển hơn nữa. Vì vậy, bạn có thể báo với chính quyền địa phương như Uỷ ban nhân dân cấp xã để được can thiệp và giải quyết nếu chồng bạn có những hành vi đe doạ, ép buộc bạn phải sử dụng các biện pháp lựa chọn giới tính thai nhi hoặc loại bỏ thai nhi nếu không phải là con trai.